Vaak een hoogsensitief onderwerp
Geen zin om te lezen? Hier kun je de bijdrage als video bekijken.
Kinderen komen mokken, het eten is klaar!
Het eten is voor de meeste hooggevoelige kinderen, of beter gezegd hun ouders, een uitdaging. De kinderen zijn erg kieskeurig in wat ze lekker vinden en dat kan in het dagelijks gezinsleven zelfs een stressfactor worden.
In dit artikel ontdek je hoe het eetgedrag van veel hoogsensitieve kinderen zich uit, en welke gevolgen dit kan hebben voor het dagelijks leven. Je krijgt tips om de eetsituatie te ontstressen en je kind spelenderwijs te versterken in eigenwaarde en zelfvertrouwen.
Eten bij hooggevoelige kinderen betekent eten met fijne zintuigen
Het brein van hoogsensitieve mensen reageert al op zeer fijne prikkels. HSK, dat staat voor hoogsensitieve kinderen, hebben veel minder zenuwimpulsen nodig dan gemiddeld gevoelige kinderen. Voor hen is eten sneller zout, sneller pittig, sneller oud..., omdat hun brein al reageert op een kleinere hoeveelheid stoffen.
Praktijkvoorbeeld met mijn hoogsensitieve kind
Toen mijn dochter 4 was hadden we een worst, ze vond hem te pittig. Ik hou zelf van pittig eten en ik kon haar oordeel totaal niet begrijpen. Ik was er helemaal zeker van dat hij niet pittig kon zijn, omdat ik tot dan toe altijd dacht zelf een heel fijn smaakvermogen te hebben. Na enig gediscussieerd te hebben at ze toen iets anders. Toen ik de worst opruimde, keek ik naar de ingrediënten en daar stond? Chili – daar had ik blijkbaar mijn meerdere in erkend.
Waarheid is een kwestie van perspectief
Helaas hebben wij mensen de neiging om onze perceptie voor anderen te generaliseren. Vroeger heb ik geleerd om mijn dochter serieus te nemen in haar beoordelingen. Ondanks alle vakkennis betrap ik mezelf er echter steeds weer op dat ik mijn perceptie als „de ultieme waarheid“ beschouw. Elke keer als het me lukt om dat niet te doen, is dat een pluspunt ter versterking van het zelfvertrouwen van mijn dochter.
Hoogsensitieve kinderen zijn fijnproevers
Hoogsensitieve kinderen proeven de fijnste nuances van pittig, zout, zoet en bitter. Hier lijken de voorkeuren en afkeuren verschillend te zijn. Hoewel hoogsensitieve kinderen, ook wel HSK genoemd, al deze smaken proeven, is er vaak een nuance waarop ze bijzonder sterk reageren.
HSP zijn smaakspecialisten
Een seminariste vertelde me dat haar dochter niet van zoet hield. Dan denk je eerst fantastisch, geen discussies over te veel snoep. In het dagelijks leven is dat vaak helemaal niet zo makkelijk, in zoveel voedingsmiddelen is suiker toegevoegd, en dat proefde ze meteen en vond ze niet lekker. Maar ook zoet fruit vond ze niet lekker en ze hadden grote moeite om een kinder tandpasta te vinden die niet gezoet was. Ook medicijnen waren voor haar vaak te zoet, zodat ze die meteen weer uitspuugde.
Ongewenste voedingsmiddelen worden vaak niet verdragen
Maar ook hier blijkt hoe goed hoogsensitieve kinderen zijn in waarneming. Mijn dochter at alles tot aan de kleuterschool, behalve zuivelproducten. Op een gegeven moment wilde ze ook geen tomaten meer eten, die ze normaal gesproken erg lekker vond. Toen ze huiduitslag kreeg, hebben we haar laten testen op voedselintoleranties door een kinesioloog. Het bleek dat ze allergisch was voor melkeiwit en vruchtenzuren. De arts beschreef mij een fenomeen, dat veel kinderen bepaalde voedingsmiddelen niet lekker vinden, omdat ze intuïtief weten dat ze deze niet verdragen.
Als we ze laten zijn, eten HSP zeer intuïtief
Een klant vertelde me dat ze haar kind steeds weer met veel moeite overhaalde om fruit te eten. Ze maakte zich zorgen dat het te weinig vitamines binnenkreeg. Het kind had voortdurend buikpijn en daardoor veel schoolverzuim. Bovendien was het altijd slap en kon het zich niet concentreren. Uiteindelijk kreeg het ook nog eczeem. Ik deelde mijn ervaringen met haar en raadde haar aan het kind te laten testen. Het bleek dat het allergisch was voor fructose. Ik vind het steeds weer indrukwekkend hoe goed ons lichaam eigenlijk weet wat goed voor ons is. Het zou zinvol kunnen zijn om nog beter te luisteren en ons soms ook iets te laten zeggen 😉
Als oude ervaringen je belemmeren
Onze dermatoloog zei dat kinderen met deze vouw aan de ogen eerder geneigd zijn tot allergieën. Je ziet hem hier aan het oog van mijn dochter.
Sommige hoogsensitieve kinderen vinden het heerlijk als het eten op hun bord gescheiden is. Het kan dan ook wel eens een drama worden als een erwt zelfstandig een uitstapje maakt en naar de aardappelpuree rolt. Voor het kind een grove overtreding van de erwt, omdat de smaak dan niet meer puur is. Dit klinkt nu misschien grappig, maar kan voor de ouders erg vermoeiend zijn en voor het kind al helemaal. Het lust toch al niet veel, en als dat weinige dan ook nog gecontamineerd is, is dat echt vervelend voor het kind. En als er dan ook nog een "stel je niet zo aan" bijkomt, is de stemming in de kelder.
Hoogsensitieve kinderen hebben creatieve koks nodig
Aan de andere kant kan het zijn dat sommige voedingsmiddelen, wanneer ze zo gemengd zijn dat er een nieuwe smaak ontstaat, plotseling toch graag gegeten worden. Bijvoorbeeld spinazie, die in pannenkoeken is verwerkt. Natuurlijk niet te veel ervan. Mijn dochter houdt van aardappelsoep. Als soepgroenten gebruik ik veel van de groenten die ze anders niet eet. Ik pureer het en de groentepuree gebruik ik dan als basis voor de soep. Werkt prima.
Hoogsensitieve kinderen zijn consistentie-eters
En dan is er nog een andere belangrijke factor die bepaalt of hoogsensitieve kinderen het eten lekker vinden: de consistentie. Broodkorst is voor veel HSK onaangenaam bij het eten en een veelbesproken punt. Maar eerlijk is eerlijk, is het echt erger om de korst niet te eten dan om het kind elke keer te suggereren dat het fout is en eigenlijk anders zou moeten eten dan het lekker vindt? Welke gevolgen het constante bekritiseren kan hebben voor de psyche van het kind, ontdek je in de bijdrage: Hoe hooggevoelige kinderen psychisch zieke volwassenen worden . Deze wil ik je als basis voor de omgang met het hooggevoelige kind aanbevelen.
Maar de voorkeur voor consistenties kan ook worden benut. Mijn dochter was vier toen ze zei: „ik lust de wortels niet, ze waren helemaal niet ingevroren“. Daarna heb ik geëxperimenteerd met verschillende bereidingswijzen. Sommige groenten lust ze alleen rauw, andere alleen uit blik en weer andere alleen als ze ingevroren of gekookt waren. Bepalend voor of het lekker is, is het gevoel in haar mond. Hoogsensitieve kinderen zijn vaak consistentie-eters.
Als je een hooggevoelig kind hebt, kan de bereiding van maaltijden lastig worden
Ik ken vier manieren waarop ouders de lunch met hun hooggevoelige kind regelen.
- Sommigen koken gewoon twee (of meer) gerechten. Daar ben ik meestal te lui voor.
- Bij de tweede variant wordt meestal gekookt wat iedereen lekker vindt. Dat is mijn manier, maar beperkt het aanbod voor iedereen. Ik kon vroeger heel goed koken, eens kijken wat daarvan overblijft als mijn dochter het huis uitgaat.
- Er wordt gegeten wat er op tafel komt. Sommige kinderen worden echt gedwongen hun eten op te eten, of ze krijgen niets. Als ze geluk hebben, mogen ze tenminste een boterham maken. Veel ouders kennen deze versie waarschijnlijk nog uit hun kindertijd. Deze vorm is giftig voor de ziel. Als je dit af en toe doet, is het oké, maar als permanente toestand leert het kind dat zijn behoeften geen prioriteit hebben. Misschien begint het ook nog zijn behoeften te negeren. Als dit te vaak gebeurt, ontwikkelen zich later volwassenen die hun behoeften helemaal niet waarnemen of serieus nemen, met verstrekkende gevolgen op de meest uiteenlopende levensgebieden. Ik heb klanten die helemaal niet weten wat ze lekker vinden, omdat ze niet hebben geleerd hun eigen smaak te ontwikkelen. Hierover vind je meer informatie in mijn artikel: Hoogsensitiviteit – vloek of zegen voor hoogsensitieve personen .
Sommige gezinnen eten bijna niet meer samen
4. Iedereen eet wat hij wil, wanneer hij wil. Dat heeft weliswaar enkele voordelen, maar ook een zeer wezenlijk nadeel.
Samen eten is een belangrijke component om de banden van een relatie te versterken. Maar alleen als de mobiele telefoon erbij uitblijft. Er is de mogelijkheid van uitwisseling en een gezamenlijke ervaring. Deze gezamenlijke ervaringen worden steeds minder in veel gezinnen. Vroeger zat men tenminste nog samen voor de televisie. Tegenwoordig zit iedereen alleen voor zijn tablet of mobiele telefoon. En op een gegeven moment vragen de ouders zich dan af waarom hun kinderen hen niets vertellen. Vaak hebben de kinderen het gewoon niet geleerd of er zijn nauwelijks gelegenheden, omdat iedereen zijn eigen ding doet.
Wanneer eten uitloopt op stress met een hoogsensitief kind
Deze eetsituatie wordt vaak ook gekozen als er steeds weer stress is bij het eten. De stress is natuurlijk ook niet bevorderlijk voor de binding, tenzij deze positief wordt opgelost. Maar wie creëert eigenlijk het probleem?
Een ander perspectief
Stel je voor dat je bent uitgenodigd bij je schoonmoeder. Er is eten dat je absoluut niet lekker vindt. Misschien spruitjes of varkenspoten of wat je ook afwijst. Je houdt van aardappelen en eet er gewoon meer van. Heb je dan een probleem? Waarschijnlijk nog niet. Nu begint je schoonmoeder je onder druk te zetten. Ze probeert je te overtuigen, je kunt het in ieder geval eens proberen, misschien doet ze ook een beroep op je geweten, omdat ze zoveel moeite heeft gedaan. Ze zou ook kunnen benadrukken dat je voorganger het erg lekker vond, of ze wordt zelfs geïrriteerd of chagrijnig en zegt beledigd:
Wanneer eten een slagveld wordt
In zo'n situatie bevinden zich nogal wat hooggevoelige kinderen. Er wordt voortdurend kritiek geleverd op hun eetgedrag, de eetsituatie is een mijnenveld. Dientengevolge komen ze al gespannen of gedemotiveerd aan tafel.
Soms worden ze dan zelfs nog gestraft.
Een lans breken voor de ouders
Ik geloof dat ouders zich zo gedragen omdat ze het misschien zelf niet anders hebben meegemaakt en dit gedrag echt als een goedbedoelde opvoedingsvorm beschouwen. Misschien ontstaan deze situaties ook uit bezorgdheid dat hun kind niet voldoende voedingsstoffen krijgt, of ze zijn overbelast en zelf in emotionele nood, waardoor ze niet in staat zijn om liefdevol op hun kind te reageren. Als ze betere alternatieven hadden, zouden ze die zeker ook gebruiken.
Eerlijke rondes verminderen de druk van de eigen opvoedingsclaim
Juist als ik gestrest ben, reageer ik eerder geïrriteerd dan begripvol als mijn dochter iets niet leuk vindt. En elke keer als het me lukt om haar liefdevol te zien en te accepteren in haar behoeften, kan ik een punt bijschrijven voor het zelfvertrouwen, de eigenwaarde en het zelfbewustzijn van mijn dochter. In de wetenschap dat ik ook maar een mens ben en dat dit niet altijd lukt, verheug ik me elke keer als het wel lukt. Gun jezelf ook herkansingen, en wees lief voor je 'eigenaardigheden', net zoals je kind dat nodig heeft.
Hoogsensitieve kinderen walgen snel
Laten we nu terugkeren naar het typische eetgedrag van hoogsensitieve kinderen. Als mijn dochter iets probeert, trekt ze bij voorbaat al een vies gezicht. Omdat onze emoties altijd onze gezichtsuitdrukkingen volgen, zou zelfs haar allerfavorietste gerecht zo geen enkele kans maken.
Ook de fijne neus eet mee
Omdat hoogsensitieve kinderen meestal ook een heel fijn reukvermogen hebben, kan het ook aan de geur liggen dat het kind niet wil eten. En dat hoeft niet eens het eigen eten te zijn. Als ik iets eet dat mijn dochter niet lekker vindt ruiken, krijgt ze geen hap meer door haar keel.
HSP kunnen je behoorlijk op de proef stellen
Soms kan het ook zijn dat hooggevoelige kinderen hetgeen dat ze eigenlijk lekker vonden, helemaal niet meer willen eten, omdat het een keer niet lekker was. Omdat het een appelsoort niet lekker vond, wil het voortaan helemaal geen appels meer.
Weer een voedingsmiddel minder. Daar kun je behoorlijk wanhopig van worden.
Hoe eten de dagelijkse routine van het hooggevoelige kind kan beïnvloeden
Mijn dochter wilde een tijdje niet meer bij vriendinnen slapen omdat ze bang was dat ze het eten daar niet lekker zou vinden. Nu neemt ze haar eigen eten mee. Sommige kinderen willen daarom ook niet naar verjaardagsfeestjes of schoolreisjes.
Ook uit eten gaan is een uitdaging, de gangbare kindergerechten lust ze niet. Ze eet dan alleen aardappelen of rijst. In vertrouwde restaurants accepteert ze ook uitzonderingen. De bediening kent haar speciaalgerecht al langer, dat vindt ze best wel cool.
Generatie-ervaringen als uitdaging
Een ander delicaat punt, dat ook steeds weer ter sprake komt in mijn seminars, zijn vaak opa en oma. Gevormd door de oorlogs- en naoorlogse periode, heeft eten voor hen nog steeds een zeer emotioneel beladen waarde. Voor hen kan niet eten geassocieerd worden met de emotie van verhongeren. Meestal niet bewust. Desalniettemin maken ze zich diepste zorgen en treden ze dienovereenkomstig soms zeer massaal op. Hier kunnen ook eigen conflicten met de ouders zeer weerspiegeld worden, wat het moeilijk maakt om het eigen kind steun te geven, omdat het trekken van grenzen moeilijk valt.
Een "gezond" teken wanneer kinderen grenzen stellen
Maar het kan ook gebeuren dat kinderen niet meer naar hun geliefde oma willen, omdat ze het kind steeds weer probeert over te halen om te proeven. Hier blijkt dat het kind al veel ik-sterkte heeft ontwikkeld, omdat het kind zich niet zo laat behandelen. Een goede bescherming, zodat het later in het leven geen narcist tegenkomt. Het kind heeft waarschijnlijk echter nog steeds ondersteuning nodig bij het verhelderende gesprek met oma, anders is er een groot risico dat het blijft bij „ik meen het alleen maar goed“.
Ik stel mezelf graag de vraag: "Is het het conflict waard?"
Het goede nieuws is dat ik nog van geen enkel kind heb gehoord dat werkelijk lichamelijke schade had door zijn eetgedrag. We laten ter controle jaarlijks de bloedwaarden van onze dochter testen.
Een vriendin van mijn basisschool at vele jaren lang, en echt alleen, jam op toast. Ze at niet eens snoep. Tegenwoordig heeft ze haar eigen gezin en is ze gezond. Ons lichaam kan heel wat verdragen. Daarom is het de moeite waard om na te denken of de stress die we onszelf en daarmee natuurlijk ook het kind bezorgen vanwege het eten, echt de moeite waard is.
Een sprankje hoop 😉
Van verschillende moeders heb ik gehoord dat het spectrum van eten zich met de puberteit uitbreidt. Een trend die zich ook bij mijn 11-jarige dochter aftekent. Toch ken ik veel volwassen, hooggevoelige personen die hun selectieve smaak behouden. En voor alle bezorgde ouders en vooral grootouders: ze leven allemaal nog en maken het goed.
Wil je je hooggevoelige kind nog beter begrijpen en begeleiden? Precies daarvoor heb ik de Online cursus Het hoogsensitieve kind begrijpen ontwikkeld.
