van hooggevoelige mensen en stress
Fundamenteel kenmerk van hooggevoeligheid volgens Aron
Stress door overprikkeling bij hooggevoeligheid. Dit artikel gaat over het tweede van de vier fundamentele kenmerken hooggevoeligheid volgens Aron.
Snellere overprikkeling van het zenuwstelsel (2 van 4)
- Waarom neigen hooggevoelige personen naar nerveuze overprikkeling?
- Waarvoor is dit vermogen van bijzondere zintuiglijke verwerking zinvol?
- Welke invloed heeft dit op het dagelijks leven?
- Welk gevaar moet je absoluut in gedachten houden?
- Welk voordeel hebben hooggevoelige mensen?
Geen zin om te lezen? Hier kun je de bijdrage als video bekijken.
Stress door overprikkeling bij hooggevoeligheid
Volgens het onderzoek van Elaine Aron, de ontwikkelaar van het model van hoogsensitiviteit, zijn er vier basiseigenschappen. Deze vormen de basis van hoogsensitiviteit.
De vier basiseigenschappen van hooggevoeligheid
1. De diepe verwerking van informatie
2. Een lichtere prikkelbaarheid van het zenuwstelsel
3. Een sterke gevoelswereld
4. Ook sterk ontvankelijk voor lichte prikkels
Dit artikel gaat dieper in op het tweede aspect, de snellere overprikkeling van het zenuwstelsel. Je komt te weten wat het lichaam van hoogsensitieve personen anders doet.
Waarom neigen hooggevoelige personen naar nerveuze overprikkeling?
Hooggevoeligheid wordt gestuurd via hormonen en neurotransmitters.
Neurotransmitters activeren het autonome zenuwstelsel. Dit regelt onze vitale functies, de organen en het orgaansysteem. Het autonome zenuwstelsel kan niet door ons bewustzijn worden beïnvloed.
Volgens onderzoek van Jerome Kagan hebben hoogsensitieve personen (HSP) een hogere concentratie van de neurotransmitter noradrenaline in het bloed. Zo leidt dit tot Stress door overprikkeling bij hooggevoeligheid.
Deze neurotransmitter is verantwoordelijk voor het sterk ontwikkelde aandachtsysteem van de hooggevoeligen en de daarmee gepaard gaande intensieve verwerking van zintuiglijke indrukken.
Noradrenaline activeert het Hersenen . HSP zijn altijd klaar voor mentale inspanning.
Waarvoor is dit vermogen van bijzondere zintuiglijke verwerking zinvol?
Dit heeft evolutionaire voordelen, omdat hooggevoelige mensen door hun verhoogde waarnemingsvermogen bijvoorbeeld sneller gevaren kunnen herkennen. Bovendien nemen ze meer prikkels tegelijkertijd waar, omdat de hersenregio voor prikkelonderdrukking bij HSP volgens onderzoek minder actief is. Om deze reden ervaren hooggevoeligen bepaalde situaties sneller als belastend en raken ze in stress.
Omdat de natuur in principe slim is, heeft ze hooggevoeligen daarom uitgerust met compenserende vaardigheden. Stressfactoren worden zo sneller herkend om hierop op gepaste wijze te kunnen reageren.
Welke invloed heeft dit op het dagelijks leven?
Hoogsensitieve personen hebben meer rustpauzes nodig, waarderen werkfasen waarin ze ook zelfstandig kunnen werken, en vermijden een prikkelrijke omgeving waaruit ze zich maar moeilijk kunnen terugtrekken. Bijvoorbeeld een bezoek aan een kerstmarkt op vrijdagavond. Of een familiefeest dat meerdere uur duurt.
HSP'ers houden van samenzijn. Tegelijkertijd is de periode waarin hooggevoeligen volop kunnen genieten van het samenzijn een stuk korter dan bij gemiddeld gevoelige mensen. Daarom zeggen ze afspraken soms vooraf af. Ze zijn bang dat vroeg wegdragen kan worden opgevat als afwijzing. Of ze houden vol, en zijn de volgende dag helemaal uitgeput.
HSP letten op het minimaliseren van externe prikkels
In het dagelijks leven letten ze op een minimalisering van externe prikkels. Televisie en radio worden uiterlijk bij het eten of een gesprek uitgeschakeld, omdat anders een gevoel van onrust ontstaat. Sterke geuren zoals geurkaarsen of parfums worden eerder vermeden. Tenzij het een zeer geliefde geur is, dan wordt deze als een groot genot ervaren. In de regel zijn deze geuren dan echter eerder rustgevend of heel licht en fris.
Etiketten in der kleding worden uitgeknipt, omdat deze anders voortdurend worden opgemerkt. Een klein etikette kan anders een grote stressfactor worden.
Bij stress kunnen hooggevoelige personen ook anders!
Hoe goedaardig en harmoniebehoeftig hooggevoelige mensen over het algemeen ook zijn, ze kunnen veranderen in furieën als hun overprikkeling te groot wordt. Dan schieten ze in de vecht- of vluchtmodus. Mijn valkuil is tijdsdruk. Als ik tijdsdruk heb, zijn er slechts mini-prikkels nodig en ben ik totaal overprikkeld. Als mijn man het dan goed met me meent en me ter kalmering in zijn armen wil sluiten, leeft hij echt gevaarlijk. Omdat een aanraking me dan veel teveel is en echt fysiek pijn doet. Een hooggevoelig persoon die overprikkeld is, laat je met een liefdevolle blik het beste gewoon met rust. Gelukkig kunnen HSP's zich meestal goed reguleren, zodat ze na een paar minuten energetisch weer zijn gekalmeerd. Het beste laat je ze gewoongaan, en als er niet onophoudelijk prikkels bijkomen, krabbelen ze al snel weer op.
Gevaren van overprikkeling bij hooggevoeligheid
Doordat het vegetatieve zenuwstelsel permanent op „let op“ is ingesteld, komt het sneller tot Adrenalineafscheiding dan bij gemiddeld gevoelige mensen. Zo komt het sneller tot Stress door overprikkeling bij hooggevoeligheid. Daarom is het vermogen tot stressregulatie een belangrijke factor, zodat zij zich in geval van overprikkeling snel kunnen kalmeren. Dit is belangrijk om niet in een permanente nerveuze overbelasting en daarmee in constante stress te raken.
Als we echter niet hebben geleerd om onszelf te reguleren bij stress, dreigt langdurige stress. Sommige HSP's negeren hun interne waarschuwingssignalen vanwege hun eigen perfectionisme of de behoefte om bij te benen met gemiddeld gevoelige mensen. Zo ontstaat er een situatie van chronische stress. Er bestaat een risico op ernstige psychische en fysieke gevolgen.
Als bovendien door negatieve ervaringen het hechtings- of stresssysteem is aangetast, wordt de hoogsensitiviteit een zware last.
Langdurige stress kan verstrekkende gevolgen hebben.
Langdurige stress kan bijvoorbeeld leiden tot angst, paniekaanvallen, een depressie, schildklierproblemen of een burn-out.
Het is hierbij belangrijk te weten dat de fysieke en psychische effecten niet door de hooggevoeligheid ontstaan. Dit zijn over het algemeen de gevolgen van meestal vroegkinderlijke ervaringen.
Wanneer HSP's deze ongunstige ervaringen hebben meegemaakt, zijn de vaardigheden die hoogsensitieve personen bezitten om beter om te gaan met hun grotere prikkelgevoeligheid vaak minder actief. In dit geval vormt de hoogsensitiviteit een extra belasting.
Welk voordeel hebben hooggevoelige mensen?
Het goede eraan is dat deze vaardigheden latent aanwezig zijn. Gemiddeld gevoelige mensen moeten ze deels helemaal opnieuw leren. Ze hoeven bij HSP alleen maar geactiveerd te worden. Zodat hoogsensitieve personen, in vergelijking met gemiddeld gevoelige mensen, door de verdere ondersteunende eigenschappen van hoogsensitiviteit volgens mijn ervaring sneller tot een positieve verandering komen. Daarmee is hoogsensitiviteit uiteindelijk weer een voordeel.
Praktische strategieën tegen stress door overprikkeling krijg je in mijn seminar Live Up – Stressmanagement voor hooggevoeligen .
